# những mô hình

Mô hình là một vật trông giống như thật.

# những cái bướu

Ý nghĩa khả thi: 1) vết sưng phồng gây đau đớn dưới da hoặc 2) bệnh trĩ. Hãy dịch giống như trong [1SA 5:6](../05/06.md).

# chuột

Có nhiều hơn một con chuột. Một nghĩa khác của nó là “chuột lớn”." Hãy dịch giống như trong [1SA 6:4](./03.md).

# đang tàn phá

"đang phá hoại”

# Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên

Ý nghĩa khả thi: 1) họ đang nói đến danh xưng riêng của Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên hoặc 2) họ tin rằng dân Y-sơ-ra-ên thờ phượng một trong số rất nhiều vị thần, "Đức Chúa Trời của Y-sơ-ra-ên." Hãy dịch giống như trong [1SA 5:7](../05/06.md).

# cất tay Ngài khỏi anh em, khỏi các thần và xứ sở của anh em

Ở đây, từ “tay” là hình ảnh hoán dụ được dùng để đại diện cho năng quyền của Đức Chúa Trời để làm khổ sở hoặc trừng phạt con người. Tham khảo cách dịch: “ngừng trừng phạt anh em, các thần và xứ sở của anh em” (UDB) (Xem: [[rc://vi/ta/man/translate/figs-metonymy]])

# Tại sao anh em cứng lòng, như người Ai Cập và Pha-ra-ôn đã cứng lòng?

Các thầy tế lễ và thuật sĩ dùng câu hỏi nầy để cố gắng thuyết phục dân Phi-li-tin suy nghĩ nghiêm túc về những chuyện sẽ xảy ra nếu như họ từ chối không chịu vâng phục Đức Chúa Trời. Có thể dịch câu nầythành một lời cảnh cáo. Tham khảo cách dịch: “Đừng ngoan cố như dân Ai Cập và Pha-ra-ôn đã từng!” (Xem: [[rc://vi/ta/man/translate/figs-rquestion]])

# cứng lòng

Đây là một cách diễn đạt với ý nghĩa là ngoan cố hoặc không sẵn lòng vâng phục Đức Chúa Trời. Tham khảo cách dịch: “không chịu vâng phục Đức Chúa Trời” (Xem: [[rc://vi/ta/man/translate/figs-idiom]])

# chẳng phải dân Ai Cập đã để dân sự đi và họ đã đi sao?

Đây là một câu hỏi khác được dùng để nhắc dân Phi-li-tin về việc đến cuối cùng đã để dân Y-sơ-ra-ên rời khỏi Ai Cập ra sao để Đức Chúa Trời không còn làm khổ sở dân Ai Cập nữa. Có thể chuyển câu nầy thành một câu khẳng định. Tham khảo cách dịch: “nên nhớ rằng dân Ai Cập đã thả người Y-sơ-ra-ên ra khỏi Ai Cập” (Xem: [[rc://vi/ta/man/translate/figs-rquestion]])

