# Thông tin bối cảnh:

Ghi-đê-ôn đáp lời những người Ép-ra-im.

# Nếu so sánh với anh em thì tôi đã làm được gì?

Ghi-đê-ôn dùng câu hỏi này để tỏ ra sự tôn trọng những người Ép-ra-im. Tham khảo cách dịch: “Những việc tôi làm chẳng đáng gì khi so sánh với những việc anh em đã làm đâu!” (UDB) (Xem: [[rc://vi/ta/man/translate/figs-rquestion]])

# Chẳng phải nho mót của Ép-ra-im còn hơn cả mùa nho của A-bi-ê-xe sao?

Ghi-đê-ôn dùng câu hỏi này để xoa diu người Ép-ra-im. Tham khảo cách dịch: “Chắc chắc là nho mà người Ép-ra-im các anh lượm mót lại còn hơn cả mùa nho mà chúng tôi là con cháu A-bi-ê-xe ở đây thu hoạch được!” (Xem: [[rc://vi/ta/man/translate/figs-rquestion]]

# Chẳng phải nho mót của Ép-ra-im còn hơn cả mùa nho của A-bi-ê-xe sao?

Việc Ghi-đê-ôn và quân đội của ông đánh bại dân Mi-đi-an được nói đến như một mùa thu hoạch nho. Còn những người Ép-ra-im giết chết Ô-rếp và Xê-ép lúc cuối trận chiến được ví như thể nho mót lúc cuối mùa. Tham khảo cách dịch: “Những điều mà anh em là người Ép-ra-im đã làm lúc cuối trận chiến còn quan trọng hơn những điều mà chúng tôi là con cháu A-bi-ê-xe đã làm lúc ban đầu” và [[rc://vi/ta/man/translate/figs-metaphor]])

# A-bi-ê-xe

Đây là tên của một trong số những tổ phụ của Ghi-đê-ôn. Ghi-đê-ôn dùng tên gọi của người để chỉ về dòng dõi của A-bi-ê-xe và đất đai của họ. (Xem: [[rc://vi/ta/man/translate/figs-metonymy]] và [[rc://vi/ta/man/translate/translate-names]])

# Ô-rếp và Xê-ép

Hãy dịch những tên gọi này như cách bạn đã làm trong [JDG 7:25](../07/24.md).

# Nếu so sánh với anh em thì tôi đã làm được gì?

Ghi-đê-ôn dùng câu hỏi này để tỏ ra sự tôn trọng những người Ép-ra-im. Có thể dịch câu hỏi này thành một câu nói khẳng định. Tham khảo cách dịch: “Những việc anh em đã làm còn quan trọng hơn những việc tôi làm” Xem: [[rc://vi/ta/man/translate/figs-rquestion]])

# nguôi đi

"dịu xuống”

